











احتمالا نام کوهرنگ، شهر برفی ایران را بارها شنیدهاید. اولین سوال برای شما این بوده است که کوهرنگ در کدام استان قرار دارد. سال 1401 بود که ارتفاع برف در کوهرنگ به پنج متر هم رسید. کوهرنگ در پنج شبانهروز متوالی بارش برف داشت و این یک رکورد برای کوهرنگ محسوب میشود. همیشه شهرستان کوهرنگ چهارمحال و بختیاری در سرتیتر اخبار بصری و متنی بود. کوهرنگ، شهر برفی ایران، سرزمین زردکوه بختیاری است. زردکوه بختیاری مادر دو رودخانهی مهم ایران یعنی زایندهرود و کارون است.
در این مقاله تیم رزاگرس تصمیم گرفت، شهر کوهرنگ را به صورت کامل معرفی کند. در ابتدا بررسی میکنیم کوهرنگ در کدام منطقه قرار دارد. سپس به جاذبههای گردشگری کوهرنگ از جمله روستای سراقاسید، آبشار شیخعلی خان، چشمه کوهرنگ، تونل کوهرنگ، چشمه دیمه، غار یخی چما و سایر نقاط میپردازیم. دوستانی که قصد گردشگری و طبیعتگردی در منطقهی کوهرنگ را دارند، همراه ما باشند.
شهر کوهرنگ در کدام استان است؟
ابتدا باید این نکته را عرض کنیم که کوهرنگ شهر نیست. کوهرنگ یک شهرستان در استان چهارمحال و بختیاری است. کوهرنگ بزرگترین شهرستان چهارمحال و بختیاری است که از سه بخش چلگرد، بازفت و دوآب و صمصامی تشکیل شده است. مرکز شهرستان کوهرنگ، چلگرد است. در واقع شهر کوهرنگ همان شهر چلگرد، مرکز شهرستان کوهرنگ است. کوهرنگ با شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری، 85 کیلومتر فاصله دارد و تقریباً در شمال غربی این استان قرار دارد. این شهر از اصفهان چیزی حدود 200 کیلومتر فاصله دارد.
ارتفاع برف در کوهرنگ
زردکوه بختیاری و گردنه چری از جمله مناطق کوهستانی مهم در غرب ایران، واقع در نزدیکی شهرستان کوهرنگ است و دارای ارتفاع 3,981 متر از سطح دریا است. در فصل زمستان، به دلیل آب و هوای کوهستانی و سرد، برف زیادی در این منطقه باریده و قسمتهایی از زردکوه در برف مدفون میشود. البته ارتفاع برف در کوهرنگ به دلیل شرایط آب و هوایی مختلف ممکن است در نقاط مختلف منطقه متفاوت باشد.
ارتفاع برف در بعضی مناطق کوهرنگ مثل گردنه چری تا 6 متر هم میرسد و مناطقی مثل غار یخی چما در کوهرنگ در تابستان هم دارای برف است. قطعاً کوهرنگ پربارشترین منطقهی ایران است. این منطقه پر از یخچالهای طبیعی برف است که همیشه از برف پوشیدهاند و آب دو رود مهم ایران، یعنی زاینده رود و کارون و همچنین آب استانهای یزد، اصفهان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری را تأمین میکند.
طرح انتقال آب کوهرنگ
جاهای دیدنی کوهرنگ
دشت لاله واژگون کوهرنگ
بزرگترین رویشگاه این گیاه خاص و زیبا در دنیا، کوهرنگ استان چهارمحال و بختیاری است. محلیها به این گل، گل قلندری یا گلبگریو میگویند. منظور از کلمهی بگَریو، گریان است. محلیها به خاطر حالت واژگون این گل به آن گل گریان یا اشک مریم میگویند. یک منطقهی 3600 هکتاری که به عنوان یکی از بیست اثر طبیعی/ملی مورد حفاظت سازمان محیط زیست ایران قرار گرفته است. زیبایی این منطقه به حدی است که با توجه به مسیر طولانی پیادهرو روستای مجاور آن، یعنی روستای بنواستکی، هنگام رویش این گل در ماه اردیبهشت و فروردین، منطقه مملو از هزاران گردشگر و طبیعتگرد است.














غار یخی چما
در فاصلهی 25 کیلومتری شهر چلگرد در روستای زیبای شیخ علی خان، یک یخچال طبیعی در همهی فصول حتی دمای بالای 20 درجهی تابستان پابرجا است. این یخچال بزرگترین منبع آب شیرین ایران است. میان این یخچال یک غار و تنگه یخی حدوداً پنجاه متری، پر از قندیل و برف وجود دارد که در تمامی سال آن را میتوانید، مشاهده کنید. این تنگه معروف به غار یخی چما است. آب حاصل از ذوب برفهای این غار موجب تشکیل یک رودخانه میشود که به سد کوهرنگ میریزد. غار چما یکی از مهمترین نقاط گردشگری ایران است که سالانه تعداد زیادی توریست از نقاط مختلف داخل و خارج کشور را به منطقهی کوهرنگ میکشاند. دمای سرد و طاقتفرسا و همچنین غیرقابل نفوذ بودن این یخچال از مهمترین دلایل حضور گردشگران در این منطقه است.







روستای سراقا سید
روستای سراقا سید یک روستای پلکانی شبیه به روستای ماسوله است که در دل زردکوه بختیاری قرار دارد. این روستا یکی از زیباترین روستاهای ایران است که در آبان سال 1400 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. این روستا احتمالاً به دلیل یکجا نشینی ایجاد شده و نام آن از بقعهی امامزادهی سید آقا عیسی گرفته شده است.
تونل کوهرنگ
تونل کوهرنگ یکی از جاذبههای دستساز و مصنوعی استان چهارمحال و بختیاری است. یک تونل 2.9 کیلومتری که سالانه 300 میلیون متر مکعب آب را انتقال میدهد. این تونل در سال 1332 برای انتقال آب رودخانهی بیرگان به حوزهی آب زایندهرود و اصفهان اجرا شد. علاوه بر تونل کوهرنگ یک، در سال 1364 تونل کوهرنگ دو برای انتقال آب چشمههای ماربران و کلنچین به مخزن آب زاینده رود احداث شد. تونل کوهرنگ 2 زیر تنگهای به اسم کول خدنگ قرار دارد.
زردکوه بختیاری
زردکوه بختیاری یک دیوار عظیم پانزده کیلومتری است که تمام سال پوشیده از برف است. این غول سنگی سرچشمهی رودهای پرآبی مثل زایندهرود، کارون و دز است. این دیوار سنگی کوهرنگ شامل تعداد زیادی کوه بالای 400 هزار متر، مثل کینو، هفت تنان، شاه شهیدان، زرده، چری، کلونچین و… میباشد. بلندترین قلهی زردکوه بختیاری، قلهی کلونچین با ارتفاع 4221 متر میباشد.
لابلای درهها و کوههای زاگرس یخچالهایی با هستههای یخی وجود دارد که شاید هزاران سال است، انسان به آنها پا نگذاشته است. این غولهای یخی، منبع اصلی تأمین پرآبترین رودهای ایران، زاینده رود و کارون هستند. طولانیترین یخچال خاورمیانه، یخچال ایلوک در این رشتهکوه قرار دارد. همچنین یخچالهای پورسونان و خرسان در این رشتهکوه قرار دارند.
پیست اسکی چلگرد
دومین پیست اسکی بزرگ کشور، پیست چلگرد در منطقهی کوهرنگ استان چهارمحالوبختیاری قرار دارد. این پیست در زمستانها فعال است و با توجه به وجود تلهکابین در آن، میتوان از ارتفاعات زردکوه بختیاری کاملاً لذت برد.
آبشار شیخعلیخان
آبشار شیخعلیخان معروف به آبشار مینیاتوری ایران، یکی از زیباترین آبشارهای ایران و منطقه است. آبشار شیخعلیخان در پنج کیلومتری شهر چلگرد قرار دارد. فصل حضور در این آبشار اردیبهشت میباشد. در فصلهای دیگر به علت وجود برف دهانهی آن مسدود است.
جنگلهای بلوط بازفت
بازفت یکی از بخشهای کوهرنگ است که دهستان آن، بازفت پایین است. محلیها به بازفت، مورز نیز میگویند. این بخش در مرز خوزستان قرار دارد. چیزی که بازفت را متفاوت میکند علاوه بر چشمهی مورز، جنگلهای وحشی بلوط است که روی کوههای بزرگ و زمخت خودنمایی میکند. واقعاً جنگلهای بلوط زاگرس در دنیا بینظیر هستند.
حوضچههای نمک
بعد از چند دقیقه پیادهروی از روستای سراقا سید به منطقهای پر از حوضچههای نمک میرسیم.
چشمه دیمه کوهرنگ
چشمه دیمه، سرچشمهی اصلی زاینده رود در روستای دیمه در شهرستان کوهرنگ قرار دارد. این چشمه به دلیل املاح و مواد معدنی زیاد، از جمله کلسیم یکی از غنیترین و گواراترین آبهای جهان را داراست. در کنار این چشمه کارخانههای بستهبندی آب معدنی قرار دارند. چشمه دیمه را میتوانید، در مسیر چادگان-کوهرنگ مشاهده کنید. چشمه دیمه از سال 88 به عنوان 84 اثر ملی/طبیعی توسط میراث فرهنگی به ثبت رسید.
طبیعت شهرستان کوهرنگ
شهرستان کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری واقع شده و دارای آب و هوای کوهستانی و سرد است. این شهرستان دارای مناظر طبیعی زیبایی است. کوههای پوشیده از جنگل، مراتع و چشمههای آب شیرین، آبشارهای فانتزی، سدها و برکهها همه و همه در این منطقه وجود دارد. در این مقاله سعی داریم به اختصار طبیعت کوهرنگ را بررسی کنیم.
کوههای شهرستان کوهرنگ
کوه زردکوه بختیاری در قلب رشتهکوههای زاگرس قرار گرفته و همچون دیواری از شمال غرب تا جنوب شرق کشیده شده و از این نظر همانند مادرش زاگرس است.
ارتفاعات زیادی در این رشته کوه وجود دارد که بلندترین آنها کوه کلونچین بالاتر از 4000 متر ارتفاع دارد. این رشته کوه دارای مناظر طبیعی بسیار زیبا و جاذبههای گردشگری متعددی مانند غارهای زیبای بلوری، آبشارها و چشمههای آب شیرین است. همچنین در برخی از نقاط این رشته کوه، مسیرهای پیادهروی و کوهنوردی برای علاقهمندان به ورزش کوهنوردی و گردشگری قرار داده شده است.
قلل مهم زردکوه بختیاری کوهرنگ
عدد مهمی از طول زردکوه در دسترس نیست، اما در بیشتر حالت، 15 کیلومتر عرض دارد و مرتفعترین قلهای آن، کلوچین با 4221 متر طول میباشد. زردکوه تعداد قلل زیادی دارد. قلههای کلوچین، زرده، شاه شهیدان، هفتتنان، دوزرده، چری و کینو مهمترین قلل آن میباشند. قلّه کلونچین، با ارتفاع 4221 متر بلندترین قله زردکوه و یکی از مهمترین مسیرهای صعود قله نوردان میباشد.
رودهای زردکوه بختیاری کوهرنگ
زردکوه بختیاری در انتهاییترین بخش غربی چهارمحال و بختیاری قرار گرفته است. چهار استان چهارمحال و بختیاری، لرستان، اصفهان و خوزستان قرار دارد. رودهای زایندهرود و کارون در چهارمحال و بختیاری و رود دز در استان لرستان و …. این غول عظیمالجثه سرچشمه بسیاری از چشمههای مهم و همچنین سرزمین یخچالهای طبیعی است.
از معروفترین چشمههای زردکوه بختیاری میتوان به چشمه کوهرنگ و چشمه دیمه و از مهمترین یخچالهای طبیعی آن میتوان به یخچال ایلوک (طولانیترین یخچال طبیعی ایران)، پورسونان، خرسان و غار یخی چما اشاره کرد. گردنه چری کوهرنگ یکی از مناطق معروف برای ذخیرهی یخچالهای طبیعی است و گاها در تابستان میتوانید تا ارتفاع دومتر در آن برف پیدا کنید.
مسیرهای صعود زردکوه بختیاری کوهرنگ
مسیرهای پیادهروی در رشته کوه زردکوه در حد متوسط تا سخت قرار دارند و بسته به مسیر انتخابی، ممکن است نیاز به تجربه و توانایی کوهنوردی داشته باشد. در عین حال، برخی از مسیرهای پیادهروی در این رشته کوه به راحتی قابل دسترسی هستند و میتوان به صورت گروهی یا فردی آنها را پیمود.
برای دسترسی به مسیرهای پیادهروی در رشته کوه زردکوه، میتوانید از شهرستانهای اطراف مانند کوهرنگ، کیار و بروجن و یا روستاهای قرار گرفته در این رشته کوه شروع کنید. بهتر است قبل از شروع به پیمایش هر مسیر، از شرایط جوی و شرایط مسیر آگاهی داشته باشید و از تجهیزات لازم مانند کفشهای کوهنوردی، لباسهای مناسب و کولهپشتی با ظرفیت کافی برای حمل آب و خوراک استفاده کنید. همچنین، بهتر است با همراه داشتن نقشه و جیپیاس در پیمایش مسیرها به خصوص در مسیرهای پیچیده کمک بگیرید.
برای کوهنوردان مبتدی که میخواهند در رشته کوه زردکوه پیادهروی کنند، چندین مسیر مناسب وجود دارد. البته همانطور که اشاره کردم، بسته به شرایط فیزیکی و توانایی کوهنورد، باید مسیر مناسب را انتخاب کند. یکی از مسیرهای مناسب برای کوهنوردان مبتدی، مسیر طبیعتگردی زردکوه است که از جاده بروجن به سمت روستای دشتکاران شروع میشود. این مسیر حدود 4 کیلومتر طول دارد و با توجه به شیب ملایم آن، برای کوهنوردان مبتدی مناسب است.
همچنین میتوانید از مسیر طبیعتگردی مهرگان استفاده کنید که در جنوب شرق رشته کوه زردکوه قرار دارد. این مسیر حدود 7 کیلومتر طول دارد و در بخشهایی از آن ممکن است شیب بلندی داشته باشد، اما در کل با توجه به سطح متوسط شیب آن، برای کوهنوردان مبتدی مناسب است.
همچنین، مسیر طبیعتگردی آبشارهای زردکوه نیز از دیگر مسیرهایی است که برای کوهنوردان مبتدی مناسب است. این مسیر حدود 2 کیلومتر طول دارد و با توجه به شیب ملایم آن، برای کوهنوردان مبتدی قابل پیمایش است. در هر صورت، برای انتخاب مسیر مناسب بهتر است با مراجعه به مراکز گردشگری و کوهنوردی در شهرستان کوهرنگ و یا با استفاده از نقشههای کوهنوردی و مشاوره با کوهنوردان حرفهای و تجربهدار، مسیر مناسب را انتخاب کنید.
آبشارهای شهرستان کوهرنگ
آبشارها یکی از جاذبههای طبیعت زیبای شهرستان کوهرنگ هستند. آبشارهای پرآب و فوقالعاده مثل تونل کوهرنگ، آبشارهای فانتزی شیخ عالی و آبشارهای رمانتیک مثل آبشار استونا در کوهرنگ قرار دارند. در این شهرستان، چندین آبشار طبیعی وجود دارد. البته تعداد آبشارهای شهرستان کوهرنگ بسیار زیاد است و فقط تعدادی از آبشارهای بنام کوهرنگ را بررسی میکنیم.
آبشار شیخ علی خان
فانتزیترین آبشار ایران
آبشار شیخ علی خان یا همان آبشار کوهرنگ شناختهشدهترین آبشار منطقه کوهرنگ است. البته این آبشار زیباترین آبشار منطقهی کوهرنگ نیست. آبشار شیخ علی خان به خاطر نزدیک بودن به شهر چلگرد و مسیر صعود آسان نسبت به سایر آبشارهای منطقهی کوهرنگ شناختهشدهتر است. این آبشار زیبا در 12 کیلومتری شهر چلگرد و نزدیک روستایی با نام شیخ علی خان است.
مسیر دسترسی آبشار شیخ علی خان
برای رفتن به آبشار شیخ علی خان باید به شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری بروید. سپس از شهرکرد وارد جادهی شهرکرد/فارسان شوید. سپس از این جاده وارد جادهی چلگرد/فارسان شوید. سپس از شهر چلگرد به سمت چشمه دیمه بروید. این آبشار در مسیر چشمه دیمه قرار دارد.
آبشار نیم ساعته بازفت کوهرنگ
آبشار نیمساعته یکی از معروفترین آبشارها ایران است و هرساله تعداد زیادی گردشگر به سمت کوهرنگ روانه میکند. آبشار نیمساعته یکی از آبشارهای ایران است که توانایی جذب توریست و گردشگری خارجی را هم دارد. دلیل این امر مورد عجیب آبشار نیمساعته بازفت در شهرستان کوهرنگ است. اگر شما زمان خشک بودن آبشار به این منطقه بروید با یک تخته سنگ خشک چهل تا پنجاه متری در مجاور رودخانه میرسید.
این آبشار در ابتدا خشک شده است. بعد کم کم مقدار کم آب از آن جاری میشود. این مقدار به صورت مداوم افزایش مییابد و تا جایی ادامه پیدا میکند که یک رودخانهی باورنکردنی از آن جاری میشود. هیچکس باور نمیکند این آبشار از این تخته سنگ خشک جاری شده است. چشمه/آبشار نیم ساعته بازفت یکی از آبشارهای مهم ایران است که بین آبشارهای مهم ایران دستهبندی میشود.
مسیر دسترسی آبشار نیم ساعته بازفت
آبشار نیم ساعته بازفت در شهرستان کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. برای رفتن به آن آبشار باید به منطقه بازفت بروید. از آنجا به روستای شیخ عالی بروید و به سمت روستای گراب حرکت کنید. در مسیر جاده چهارمحال و بختیاری به خوزستان این آبشار واقع شده است. مسیر این آبشار زیبا و دیدنی از جاده اصلی آسفالت چیزی حدود پانزده دقیقه پیادهروی دارد. البته همین مسیر پر از جاذبههای بی نظیر مثل جنگلها، چشمهها و .. است که از دیدن آنها سیر نمیشوید.
آبشار چال سراب بازفت در شهرستان کوهرنگ
آبشار چال سراب یکی از زیباترین آبشارهای ایران است. شبیه به چال سراب را در ایران کم میتوانید پیدا کنید. چال سراب یک آبشار شصت تا هفتاد متری است که از یک تخته سنگ پایین میریزد و آرامش خالص را برقرار است. به آبشار چال سراب ساراو آبشار هم میگویند. این آبشار در بخش بازفت شهرستان کوهرنگ قرار دارد. این آبشار در مرز استان لرستان و چهارمحال و بختیاری کنار رودخانهی بختیاری جریان دارد.
آبشار شیخ عالی شهرستان کوهرنگ
آبشار شیخ عالی یکی از زیباترین آبشارهای ایران است که دیدنش به هر گردشگری پیشنهاد میشود. شیخ عالی در بخش بازفت استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این آبشار شیخ عالی نزدیک به آبشار نیم ساعته بازفت است. این آبشار در جادهی بازفت قبل از روستای گراب قرار دارد.
آبشار استونا شهرستان کوهرنگ
آبشار استونا در شهرستان کوهرنگ چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این آبشار در نزدیکی روستای معروف سراقا سید قرار دارد. این آبشار چهل و پنج متری میان یک غار سنگی عمودی جریان دارد. آبشار استونا یکی از متفاوتترین و زیباترین آبشارهای ایران است. این آبشار شبیه به یک کاخ سنگی است که عروسی سفید رنگ در جریان دارد.
آبشار نیاکان
آبشار طوف کما
آبشار تونل کوهرنگ
رودهای شهرستان کوهرنگ
سرزمین کوهرنگ، سرزمین رودها و چشمهها است. این سرزمین مادر رودهای معروف کارون و زاینده رود است. کارون پرآبترین رود ایران و زایندهرود پرآبترین رود مرکزی ایران از کوهرنگ سرچشمه میگیرد. آب اصلیترین عامل حیات است و حیات تمام شهرها وابسته به این مایع حیات بخش است. بدون نفت، بدون مس، بدون آهن و .. میتوان زندگی کرد ولی بدون آب نه!! زرکوه بختیاری مادر سه رود مهم ایران، کارون، زاینده رود و دز است. رودهایی که حیات بیش از نیمی از ایران به آن وابسته است. آیا زردکوه بختیاری و منطقهی کوهرنگ مهمترین نقطهی ایران نیست؟؟
رود کوهرنگ سرچشمهی اصلی کوهرنگ
رود کوهرنگ که در اصل همان علیای رود کارون است و از دامنه جنوبی زردکوه بختیاری سرچشمه میگیرد. بخش زیادی از این آب توسط تونل کوهرنگ به زاینده رود و استان اصفهان منتقل میشود. چشمه کوهرنگ که سرچشمه رودخانهی کوهرنگ است و از یک تونل طبیعی بیرون میآید و بعد از وارد شدن به سد کوهرنگ، سرریز آن پس از طی 1.5 کیلومتر با آب چشمهی به نام «شیخ علیخان» به سوی جنوب شرقی میرود و در نهایت به «دوآب» ملحق شده و نام کارون به خود میگیرد.
رود بیرگان شهرستان کوهرنگ؛ جنگ بر سر آب
رود بیرگان در دامنهی شرقی زردکوه بختیاری عجیبترین رشته کوه ایران قرار دارد. بسیاری از چشمههای مهم چهارمحال و بختیاری از زردکوه بختیاری سرچشمه میگیرد. مردم محلی میگویند زیر زردکوه بختیاری یک دریا قرار دارد. رود بیرگان در روستای بیرگان در ناحیهی شمال غربی استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد.
رود بازفت شهرستان کوهرنگ
رود بازفت همانطور که از اسمش پیدا است از منطقهی بازفت استان چهارمحال و بختیاری سرچشمه میگیرد. شاید اصلیترین سرشاخهی کارون رود بازفت باشد. این رود از کوههای مهم منار، سگا، تورک و زردکوه سرچشمه میگیرد. این رود پس از عبور از منطقهی بازفت با 95 کیلومتر طول در شهرستان اردل نزدیک به سد کارون 4 با رود ارمند یکی میشود و کارون را شکل میدهد.
چشمههای مهم کوهرنگ چهارمحال و بختیاری
کوهرنگ را سرزمین هزار چشمه میگویند. اگر فصل بهار به این سرزمین بروید جز چشمه و آب نمیبینید. از هر سمت و منطقهی کوهرنگ آبی جوشیده است. در این منطقه چشمههایی با نام و نشان عجیب بسیار است. چشمههای مهم کوهرنگ، چشمه ماربران، چشمه مروارید، چشمه دیمه و چشمه کلنچین و در کنار آنها، چشمه نیم ساعته بازفت، چشمه شیخ علی خان، چشمه دره، چشمه پرک، چشمه چلی، چشمه ماربره، چشمه دروزنو میتوان اشاره کرد.
ماربرو یا چشمه کوهرنگ مهمترین چشمهی ایران
چشمه کوهرنگ همان چشمهی جادویی است که همهی ایران از آن سهم دارند جز سرزمین آن چهارمحال و بختیاری!! چشمهای که با استفاده از تونل آب مقدار زیادی از آن به اصفهان، یزد و شهرهای چهارمحال و بختیاری انتقال پیدا میکند مقداری از آن همراه زاینده رود میشود، سرریز آن به سمت کارون میرود تا به سمت خوزستان حرکت کند. حتما برای شما سوال پیش آمده که کوهرنگ چشمه است. باور کنید کوهرنگ فقط یک چشمه است.
چشمه کوهرنگ در دامنهی شرقی زاگرس میانی در 16 کیلومتری شهر چلگرد و 122 کیلومتری شهرکرد قرار دارد. این چشمه ابتدا وارد سد کوهرنگ میشود. سپس از سد کوهرنگ از طریق تونل اول و دوم کوهرنگ همراه زاینده رود میشود و سرریز آن به سمت سد کارون 4 حرکت میکند. دبی این چشمه در حالت میانگین 1200 لیتر بر ثانیه، در اوج 1800 لیتر بر ثانیه و در دوران خشکسالی 600 لیتر بر ثانیه است.
چشمه مروارید؛ قربانی طرح انتقال آب:
چشمه مروارید، به معنای واقعی مروارید سرزمین کوهرنگ بود. چشمهای با دبی آب 1200 لیتر بر ثانیه که سرچشمهی آن آب سرد در بیرگان بود. درهی مروارید یکی از زیباترین درههای ایران بود که حیات و آبادی خود را از چشمه مروارید میگرفت. دو روستای غلّهچپ و یاورآباد، همچنین هزاران متر مربع باغ و مراتع و شالیزار از آب دره مروارید سیراب میشد. آب دره مروارید از آب چشمه مروارید و آبِ برفِ کوهِ احمدلیوه تامین میشد.
خشکیدن آب چشمه مروارید در اثر طرح انتقال آب:
در دههی هشتاد و در پی احداث تونل کوهرنگ 3 برای انتقال آب به استانهای کویری در پی یک فاجعهی محاسباتی شاهرگ اصلی چشمه قطع شد و چشمه مروارید، چشمهای که مطالعات باستانی نشان میدهد، هزاران سال تمدن در کنار آن زندگی میکردند، خشکید. با این اتفاق تمام روستاهای آن منطقه، کشتزارها، حیات وحش و .. نابود شد.
چشمه دیمه کوهرنگ؛ یک چشمه جهانی
چشمه دیمه در روستایی به همین نام قرار دارد. روستای دیمه در شهرستان کوهرنگ، استان چهارمحال و بختیاری است. چشمه دیمه در فاصلهی ده کیلومتری چلگرد و 80 کیلومتری شهرکرد قرار دارد. آب چشمه دیمه مثل سایر چشمهها از زردکوه بختیاری سرچشمه میگیرد. آب چشمه دیمه یکی از گواراترین و باکیفیتترین آبهای ایران است. این آب به خاطر املاح معدنی که دارد برای مصارف درمانی مانند پوسیدگی دندانها، درمان سنگ کلیه استفاده میشود.
روستاهای شهرستان کوهرنگ
کوهرنگ چیزی حدود 208 روستا دارد. به خاطر وجود آب فراوان تراکم جمعیت در منطقهی کوهرنگ به شدت زیاد است و در این منطقه روستاهای بیشمار عشایری و غیرعشایری وجود دارد. بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت کوهرنگ در سال نود با تمام روستاها و شهرهای آن، حدود 36 هزار نفر و 8000 خانواده بوده است.
این آمار و ارقام نشان میدهد روستاهای کوهرنگ بسیار کمجمعیت هستند. 6800 خانواده در 208 روستا و یک شهر زندگی میکنند. یعنی جمعیت تقریبی 360 نفر در هر روستا!! روستاهای مهم کوهرنگ روستای بازفت بالا، بازفت پایین، روستای دشت زرین، روستای دوآب، روستای دوراهان، میانکوه موگویی، روستای شهریاری، روستای شوراب تنگزی می باشد.
روستاهای گردشگری و معروف کوهرنگ
کوهرنگ حدود ۲۰۸ روستا دارد که تراکم جمعیت در آنها به دلیل وجود آب فراوان زیاد است. روستاهای مهم کوهرنگ شامل بازفت بالا، بازفت پایین، دشت زرین، دوآب، دوراهان، میانکوه موگویی، شهریاری و شوراب تنگزی میباشند. روستاهای گردشگری و معروف کوهرنگ نیز شامل روستای لبد، روستای شیخ علی خان و آبشارش، روستاaی پلکانی سراقاسید، روستای دیمه و چشمهاش، قلعه بارده در روستای بارده، سد کوهرنگ در روستای بیرگان و بنواستکی (دشت لالههای واژگون کوهرنگ) هستند.
- روستای لبد کوهرنگ؛ شهاب سنگ یا رانش زمین؟
- روستای شیخ علی خان و آبشارش
- روستای پلکانی سراقاسید
- روستای دیمه و چشمهاش
- قلعه بارده در روستای بارده
- سد کوهرنگ در روستای بیرگان
- بنواستکی؛ دشت لالههای واژگون کوهرنگ
بومگردی کوهرنگ
برای بررسی بومگردی کوهرنگ، تیم رزاگرس پنج فاکتور اساسی، در نظر گرفته است. اولین و مهمترین فاکتور در بومگردی کوهرنگ وضعیت جادهها و مسیرهای دسترسی به شهرستان کوهرنگ است. دومین فاکتور برای حضور در منطقهی کوهرنگ وضعیت اسکان اعم از هتلها، مسافرخانهها و ویلاها است. سومین فاکتور وضعیت رستورانها و فروشگاهها مواد غذایی در این منطقه است. چهارمین فاکتور وضعیت بهداشت و ایمنی سفر در کوهرنگ است و آخرین فاکتور وجود تجهیزات و امکانات گردشگری در گسترهی کوهرنگ است.
مسیر دسترسی کوهرنگ
برای رفتن به کوهرنگ دو مسیر دسترسی وجود دارد. مسیر اول و مهمترین مسیر از استان چهارمحالوبختیاری و مرکز این استان یعنی شهرکرد شروع میشود. شما ابتدا خود را به شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری برسانید، از آنجا به سورشجان، فارسان، فیلآباد و باباحیدر وارد شوید و سپس از جادهی چلگرد-فارسان به شهر چلگرد و منطقهی کوهرنگ وارد میشوید. دومین مسیر هم در دل استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. ابتدا خود را به چادگان در مرز استان چهارمحالوبختیاری و اصفهان میرسانید، از چادگان به سمت مندرجان و مشهد کاوه حرکت میکنید و از آنجا وارد جادهی خرسانک میشوید و سپس از جادهی خرسانک به جادهی چلگرد/چادگان وارد میشوید و از آنجا به کوهرنگ وارد میشوید.
اسکان کوهرنگ
در شهر چلگرد مرکز کوهرنگ دو هتل با کیفیت مناسب به نام هتل کینو و هتل کوهرنگ قرار دارد. علاوه بر این هتلها انواع مسافرخانه و بومگردی وجود دارد. اما در روستاهای توریستی از جمله سراقاسید، شیخ علی خان، روستای بنواستکی در نزدیکی دشت لاله واژگون با توجه به اینکه چند ساعت پیادهروی دارند، حتما نیاز به تورلیدر آشنا به محیط دارید، تا بتواند در آن روستا برای شما محل اسکان پیدا کند.
رستوران کوهرنگ
در مسیر شهرکرد به چلگرد و همچنین چادگان به چلگرد در تمام شهرها و روستاهای کنار جاده، انواع رستوران، مغازههای اغذیهای، سوپر میوه و تنقلات وجود دارد و از این بابت اصلا نگران نباشید. در شهر چلگرد هم انواع رستوران و تهیهی غذا هم به صورت کلاسیک و هم به صورت محلی وجود دارد. اما برای مشاهدهی روستاها و نقاط اطراف حتما همراه خود تغذیه و یا تورلیدر آشنا به محل ببرید.
بهداشت کوهرنگ
در شهر چلگرد چند مرکز درمانی تامین اجتماعی و همچنین بیمارستان امام علی وجود دارد. اما سعی کنید همراه خود وسایل بهداشتی ضروری از جمله مسکن، قرص ضد انگل، باند زخم و بتادین ببرید، چون در روستاهای اطراف بهداشت در حداقل ممکن است.
ایمنی و تجهیزات کوهرنگ
همانطور که میدانید، طبیعت زاگرس بسیار خشن، سخت و بیرحم است، کوهرنگ سرزمین آبهای خروشان، کوههای بلند و زمستانهای سخت است. اگر قصد گردشگری در کوهرنگ را دارید، حتما از اوایل اردیبهشت فصل بهار و یا تابستان این کار را انجام دهید و تحت هیچ شرایطی زمستان به این منطقه نروید.
اگر قصد صعود در قلل زردکوه بختیاری یا طبیعتگردی حرفهای را دارید، در شهرکرد و چلگرد انواع گروه کوهنوردی و طبیعت گردی وجود دارد با آنها هماهنگ کنید. حضور در منطقهی کوهرنگ نیاز به تجهیزات مناسبی دارد. قبل از سفر تجهیزات مناسب را فراهم کنید.
کوهرنگ محل زیستگاه انواع حیوانان وحشی، از جمله خرس سیاه، گرگ خاکستری، گراز و روباه میباشد، تحت هیچ شرایطی به صورت شخصی به این منطقه سفر نکنید.
آبهای کوهرنگ از جمله چشمه دیمه، چشمه کوهرنگ، تونل کوهرنگ و سرچشمههای کارون و زاینده رود بسیار خروشان و بدون ایمنی هستند. از شنا، قایق سواری بدون لیدر و .. در آنها جدا خودداری کنید.
از نفوذ و وارد شدن به حریم شخصی محلیها، عکاسی بدون اجازه و توهین جدا خودداری
چشمههای مهم کوهرنگ چهارمحال و بختیاری
کوهرنگ را سرزمین هزار چشمه میگویند. چشمههای مهمی مانند چشمه ماربران، چشمه مروارید، چشمه دیمه و چشمه کلنچین، و در کنار آنها، چشمه نیمساعته بازفت، چشمه شیخ علی خان، چشمه دره، چشمه پرک، چشمه چلی، چشمه ماربره، چشمه دروزنو در این منطقه وجود دارند.
- چشمه کوهرنگ (ماربرو): چشمهای که با استفاده از تونل آب مقدار زیادی از آن به اصفهان، یزد و شهرهای چهارمحال و بختیاری انتقال پیدا میکند و مقداری از آن همراه زایندهرود میشود.
- چشمه مروارید: در گذشته یکی از زیباترین درههای ایران بود که حیات و آبادی خود را از چشمه مروارید میگرفت، اما در پی احداث تونل کوهرنگ ۳ خشکید.
- چشمه دیمه: در روستایی به همین نام در شهرستان کوهرنگ قرار دارد و آب آن به دلیل املاح معدنی برای مصارف درمانی استفاده میشود.
بومگردی کوهرنگ
برای بومگردی در کوهرنگ، پنج فاکتور اساسی شامل وضعیت جادهها و مسیرهای دسترسی، وضعیت اسکان (هتلها، مسافرخانهها و ویلاها)، وضعیت رستورانها و فروشگاهها مواد غذایی، وضعیت بهداشت و ایمنی سفر و وجود تجهیزات و امکانات گردشگری مهم هستند.