کلمهی هلن، میان شهرها و روستاهای بختیاری همیشه متفاوت و عجیب بوده است. میان انبوهی از نام شهرها، جنگلها، آبشارها و چشمههای بومی و لری، یک منطقهی حفاظت شده با نام فرنگی و غربی خودنمایی میکند: منطقهی حفاظت شدهی هلن! از زیبایی و غنای کلمات بختیاری اگر بگذریم، هلن هم نام متفاوت و پرمفهومی است. هلن حس یک دختر زیبا و معصوم را تداعی میکند که با همه تفاوت دارد. شاید از همه زیباتر است و شاید مغرورتر! عجیب این نام با این منطقه همخوانی دارد: زیبایی، غرور و تفاوت! هلن را عروس ایران مینامند و به حق هلن عروس ایران است. هلن دارای نقاط دیدنی بسیاری است و مسیر گردشگری سادهای دارد.
.
.
اصلاً چهارمحال و بختیاری نسبت به سایر مقاصد گردشگری حس عجیب و متفاوتی دارد. شاید به خاطر گمنامی و ناشناخته بودن، اکثر مسافران باور نمیکنند چنین مناظری در ایران وجود دارد. اکثر مسافران در بدو ورود به چهارمحال و بختیاری حس شگفتی و تحسین را دارند، چون انتظار چنین طبیعتی را نداشتند. چهارمحال و بختیاری سرزمینی است که برای هر مسافر و گردشگری، لوکیشن محبوب و همیشگی است. محال است یک طبیعتگرد فقط یک بار به چهارمحال و بختیاری سفر کند.
حالا تصور کنید در این استان زیبا در منطقهی میانکوه اردل، منطقهی حفاظت شدهی هلن همیشه ورد زبان عام و خاص بوده است و هیچگاه اجازه نداده است هیچ منطقهای جز خودش به چشم بیاید. چهارمحال و بختیاری مناطق جنگلی زیادی دارد: منطقه سبزکوه، جنگلهای پرتراکم بازفت، منطقه مرزی دهدز، جنگلهای مرزی پشتکوه، شیدا، قیصری، تنگ صیاد، پروز… اما هلن برای مردمان بختیاری داستان متفاوتی دارد. آنقدر متفاوت، که جنگلهای زاگرس که هیچ، تمام جنگلهای دنیا هم کنار هلن به چشم نمیآید.
چهل هزار متر مربع جنگلهای وحشی بلوط، برکههای فانتزی، چمنزارهای سبز، آبشارهای متحیر کننده، کوههای سرکش و از همه مهمتر، مردمان بختیاری! مردمانی که به طبیعت خشن و بیرحم زاگرس، روح حیات و زندگی دادهاند. عجیب است، دره عشق یکی از پنج درهی زیبا و مشهور ایران هم در این منطقه قرار دارد. اگر میخواهید با هلن آشنا شوید با تیم زاگرس گردی همراه شوید.
تاریخچه نام گذاری منطقه ی هلن
داستان نامگذاری هلن داستان طولانی و مهیجی است. شاید حتی لایق یک رمان یا فیلم باشد. بانویی که تمام امکانات و آسایش آمریکا را رها میکند و در دل سرزمین محروم بختیاری به انسان خدمت میکند و مردم قدرشناس بختیاری که سرزمینی را به نام او میکنند!
داستانی از انسانیت یک بانو و قدرشناسی یک مردم. داستان از ابوالقاسم بختیار شروع شد. اولین پزشک جراح ایرانی، موسس دانشکدهی پزشکی تهران و رئیس بخش جراحی بیمارستان نفت!
ابوالقاسم بختیار متولد سرزمین چغاخور در شهرستان بروجن در چهارمحال و بختیاری بود. ابوالقاسم بعد از سالها تلاش و زحمت در دنیای بیامکانات یک قرن پیش برای آموزگاری فرزندان مرتضی قلی خان صمصام به اصفهان رفت.
در آنجا به سبب رفتاری جوانمردانه مورد توجه ساموئل مارتین جردن، رئیس کالج، قرار گرفت و در سال ۱۲۸۹ خورشیدی دانشآموز کالج آمریکایی تهران شد.
ابوالقاسم پله پله مدارک و قلههای علم را فتح کرد و توانست در دانشگاه سیراکیوس در نیویورک مدرک دکترای پزشکی خود را اخذ کند. اما مردان بختیاری در بهشت هم باشند، یاد ایل و سرزمین مادری آنها را به وطن بازمیگرداند.
آن روزها دولت ترومن در آمریکا اعتقاد داشت با فرستادن پزشکها، مهندسان و مستشاران به کشورهای جهان سوم و اشتراکگذاری دانش آمریکایی به ویژه در کشاورزی، صنعت و بهداشت قلب مردم جهان سوم را تسخیر کنند.
البته خیلیها این ایدهی آمریکاییها را نزدیک کردن کشورهای جهان سومی به خود و جلوگیری از ارتباط آنها با بلوک شرق میدانند، اما هرچه بود رنگی از مهر و مهربانی داشت، نه اجبار و زور و این مهر شروع داستان هلن بود.
هلن جفریز بختیار در دانشگاه نیویورک با ابوالقاسم آشنا شد و آنجا با او ازدواج کرد. او پرستار نیروی دریایی آمریکا و به گمان خیلیها فرمانده ارشد نیروی دریایی بود و برای طرح اصل ۴ ترومن وارد ایران شد.
البته هلن بعد از آشنایی و ازدواج با ابوالقاسم بختیار در نیویورک زندگی میکرد. سال ۱۳۰۹ رضاشاه از دکتر ابوالقاسم بختیار برای راهاندازی دانشکده پزشکی به تهران دعوت کرد و هلن همراه همسرش به ایران آمدند. بعدها هلن به همراه همسرش سالها در دهستان مشایخ استان چهارمحال و بختیاری مردم را به صورت رایگان معاینه و مداوا میکرد. هلن پنجاه سال از عمرش را وقف خدمات به مردم بختیاری کرد.
البته فرماندهی ارشد آمریکاییها، هلن هیچگاه به وطن بازنگشت و بعد از جدایی از ابوالقاسم تا زمان حیاتش در ایران ماند و پس از مرگ در توس مشهد به خاک سپرده شد.
بعدها هنگام نقشهبرداری جغرافیایی و توپوگرافی در نواحی زاگرس کوهی به پاس زحمات انساندوستانه و فداکارانهی این بانوی بزرگوار به نام هلن، نامگذاری شد.
در سال ۱۳۷۷ شورای ملی حفاظت از جنگلها تصمیم گرفت، از ده درصد جنگلهای ایران حفاظت کند. منطقهی هلن با ۴۰ هزار متر مربع مساحت جزو مناطق حفاظت شده قرار گرفت و به نام هلن نامگذاری شد.
از کجا باید به منطقه هلن رفت؟
برای رفتن به منطقه هلن باید به شهرکرد مرکز استان چهارمحال و بختیاری بروید و از آنجا وارد جاده هفشجان-شهرکرد شوید و به سمت شلمزار بروید. سپس به سمت دوپلان بروید. از دوپلان به سمت شهرک گل سفید بروید. در اینجا دو انتخاب دارید. بهترین انتخاب شما در چند کیلومتر قبل از شهرک گل سفید قرار دارد. از اینجا همراه با جاده دورک از کنار دورک، آب گلو، برنجگان عبور کنید و به سمت روستای ارمند سفلی و علیا بروید. آنجا محل برگزاری تورهای دائمی رفتینگ میباشد.
از روستاهای ارمند به دل جنگلهای هلن بزنید و به شهرک شیاسی میان جنگلهای هلن بروید. از آنجا به سرخون و از سرخون به سمت کارون ۴ بروید. از این لینک میتوانید مسیر مورد نظر را ببینید. دومین مسیر پیش روی شما این است که از دوپلان به شهرک گل سفید و از آن…
منطقه حفاظت شده هلن کجاست؟
.
.
همانطور که گفتیم، هلن یک منطقهی جنگلی حفاظت شده است. پس مرز آن را درختان جنگل تعیین میکنند نه خطهای مرزی و جغرافیایی. هلن تماماً در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد.
اما میان چند شهرستان این استان تقسیم شده است. بخش مشایخ در شهرستان کیار، بخش میانکوه در شهرستان اردل، دهستان سپیدار بخش ارمند در شهرستان خانمیرزا مناطقی هستند که هلن خود را میان آنها جای داده است.
هلن چیزی حدود ۴۰ هزار هکتار مساحت دارد که ۳۰ هزار هکتار از آن جنگلهای بلوط است و تنها منطقه حفاظتشده جنگلی است که ۳۰ هزار هکتار از آن پوشیده از جنگل عمدتاً از نوع بلوط غرب است. در گذشته جنگلهای بلوط هلن سه برابر اکنون تراکم داشتهاند و به همین خاطر در منطقهی هلن، شهر یا روستای مشخصی نیست و بیشتر روستاها در اطراف آن قرار دارند.
تقریباً ۳۱ روستا در این منطقه قرار دارند. چیزی بالغ بر ۱۳ تا ۱۵ هزار نفر تخمین زده شده است و اکثر آنها عشایر فصلی هستند.
دره عشق، دورک شاهپوری، دورک اناری، برنجگان، روستای طالب، روستای پوراز، جوزستان، فیروزآباد، آبگلور، شهرک برهمرده، ده عزیزی گندمکار، سرخون، منطقهی هزار جریب، ورزد، ملکشیر، تولدان، گل شور، دهنو، کنمی، وقفی، آب تلخک، شهرک شیلسی، رفن، هلیساد، شیفراخ، مسن، شهرک سونک، ارمند علیا، ارمند سفلی، دشتیه، فارسون، معدن، دهکهنه، دادا، جغد، سرک، دره بید و کلکله از روستاهای اطراف و نزدیک به دشت هلن هستند.
هلن در سه شهرستان اردل، لردگان و کیار قرار دارد. نزدیکترین شهر از کیار به آن ناغان با فاصلهی ۲۰ کیلومتر است.
هلن از مرکز استان چهارمحال و بختیاری از مسیر جادهای چیزی حدود یک ساعت و نیم و مسافت ۱۱۰ کیلومتر فاصله دارد.
جاهای دیدنی و نقاط گردشگری منطقه هلن
.
هر نقطهی هلن یک منطقهی گردشگری است. درخت بلوطی که میان سنگها ریشه دوانیده، چشمهای که از کنار آن جاریست، کبک دری که آواز میخواند، گندمزاری که با باد میرقصد و آبشاری که در همین نزدیکی سرش را به سنگ میکوبد و صدایش تا اینجا میآید. باور کنید در تمام هلن میتوانید این صحنههای دلفریب و زیبا را ببینید.
اینجا برعکس جنگلهای ناحیهی شمال هوا همیشه لطیف و بهاری است و خورشید همیشه نورش را روی زمین میپاشد.
در بهار و تابستان در هرجای جنگل هلن دوست داشتید، میتوانید کمپ بزنید و نگران این نباشید که ابرها چند روز آسمان را کدر کنند و شما ناامید مجبور شوید برگردید. هوا اینجا نه هیچوقت شرجی میشود و نه سوزان. زمینش نه گل و شل بهاری را دارد نه گرد و خاک پاییز. اینجا سرزمین آب و آفتاب است. سخاوت مردمانش مثل رودهایش همیشگی است و حتی با جیب خالی هم میتوانید مهمان مردم بختیاری شوید و نگران بالا و پایین بودن ویلا و خانه نباشید.
برای گفتن از گردشگری منطقهی هلن باید یک کتاب نوشت، در هر برگهای یک درخت بلوط را سنجاق کرد و تا میتوان از صدای شرشر چشمهها و لطافت هوای بهار و رنگ سبز سرزندهی گندمزارها گفت. سختترین کار برای یک نویسنده این است که از میان منطقهی هلن چند نقطه را گزین کند و به اختصار آنها را توضیح دهد.
بیشتر دشت هلن به خاطر جنگلهای پرتراکم، حیوانات وحشی و همچنین تحت حفاظت بودن برای گردشگری مناسب نیستند و حتی مردم محلی برای گردشگری به آنها وارد نمیشوند. بیشتر گردشگری هلن روی مناطق و روستاهایی هستند که دور تا دور منطقهی هلن قرار گرفتهاند. ما سعی کردیم مناطقی که دارای امکان اقامت و گردشگری هستند را بررسی کنیم. با تیم ما همراه باشید.
دره عشق هلن
میان تمام لوکیشنهای محبوب منطقهی هلن، انتخاب دره عشق کاری سخت و شاید اشتباه بود، مخصوصاً با وجود سد کارون ۴ که نه تنها در ایران، بلکه در خاورمیانه بیهمتا و بیمانند است. اما با توجه به استراتژی و هدف تیم زاگرس گردی که ارائهی یک مسیر گردشگری منظم و قابل استفاده برای گردشگرانی است که از این منطقه اطلاعاتی ندارند، تصمیم گرفتیم در اولین گام، دره عشق را معرفی کنیم! دلیل محکم ما این بود که دره عشق در ابتدای مسیر گردشگری منطقهی هلن قرار دارد.
اگر برای گردشگری منطقهی هلن از جادهی شهرکرد/دوپلان استفاده کنیم، بعد از عبور از منطقهی زیبای دوپلان به دشت هلن میرسیم. ابتدای دشت هلن دره عشق قرار دارد و اولین نقطه برای بازدید از دشت هلن، دره عشق است. دره عشق در بخش کیار در استان چهارمحال قرار دارد. مکان تقریبی آن نزدیک به روستای دره عشق و روستای دورک اناری است. نام دره عشق از داستانی میان یک عاشق و معشوق میآید. عاشق و معشوقی که برای دیدار هم خود را به آب انداختند!
میان دره عشق رود کارون جریان دارد. هنگامی که هنوز روی رود کارون پلی نساخته بودند، در دو طرف دره، عاشق و معشوقی زندگی میکردند. آنها که از جدایی و دوری به تنگ آمده بودند، مجبور شدند برای دیدار یکدیگر به رود کارون بزنند. اما آن روزها رود کارون پرآب و خروشان بود و عاشق و معشوق را با خود برد و این دره را به نام دره عشق ثبت کرد.
دره عشق یکی از پنج دره زیبای ایران است، اما یک چیز دره عشق را از تمام درههای ایران زیباتر و بکرتر میکند.
وجود حیات و زندگی در آن. در دره عشق روستاهای زیادی از جمله دورک اناری، دورک شاهپوری، روستای دره عشق و… قرار دارد. فکرش را بکنید، رودخانه کارون میان کوههای سهمگین و با عظمت زاگرس جریان دارد. یک آبشار بزرگ ۱۰۰ متری به نام دره عشق از کوه پایین میریزد و به کارون میپیوندد و با هم به سمت خلیج میروند. در تلاقی بلوطهای روی کوه و رودخانهای ته دره، روستاها و باغهای بسیار زیادی قرار دارد. روستاهایی با باغهای انار، شالیزارهای برنج و مردمان بختیاری. این طبیعت را در کجای دنیا میتوان دید؟
از جاذبههای دیدنی دره عشق میتوان به روستاهای دره عشق و دورک، آبشارهای زیبای دره عشق، آبشار شیرین و آبشار خیگونک اشاره کرد.
جادهی رویایی دورک
یک جاده زیبا و یک رود که میان کوههای زاگرس، تنگاتنگ با هم حرکت میکنند، گاهی دور میشوند و گاهی نزدیک. جادهای که مدام یک سمتش رود کارون را میبینید و یک سمتش جنگلهای بلوط هلن و گاه گاهی با روستاهای زیبا و مردمان بختیاری روبرو میشوید. جادهی دورک گاهی با کوههای بلندش شما را تا به اوج آسمان میبرد و گاهی شما را تا قعر رود پایین میآورد.
کوههای زمخت و خشن که گاهی از ارتفاع آنها به ته دره نگاه میکنید و رود کارون را اندازه یک جوی آب میبینید، باور کنید تمام دلتان میریزد و گاهاً تا رود پایین میآید و از لطافت بوی برنجهای شالیزار، سرخی انارهای آویزان از درخت و لباسهای رنگارنگ مردمان بختیاری به شوق میآیید.
جاده دورک از بالای شهرک گل سفید شروع میشود و سپس به سمت روستای دورک اناری و دورک شاهپوری حرکت میکند، این جاده از میان نقاط دیدنی جوزستان، آب گلور، دره عشق و برنجگان حرکت میکند و تا چشمه معدنی حرکت میکند. بعد از چشمه معدنی این جاده تغییر مسیر میدهد و به دل جنگلهای هلن میزند و تا سرخون ادامه پیدا میکند و سپس به خشنترین جادهی ایران، جاده کارون متصل میشود.
سد کارون ۴ هلن
سد کارون ۴ در اردل استان چهارمحال و بختیاری در حد فاصل دو منطقه زیبای هلن و دهدز قرار دارد. سد کارون بزرگترین سد دو قوسی خاورمیانه است که توسط شرکت ماشینسازی اراک ساخته شده است و یکی از افتخارات وطنمان ایران میباشد. جاده مهیج و رویایی دریاچه فانتزی، مراتع زیبا و سرسبز و جنگلهای بلوط همه و همه از زیباییهای سد کارون ۴ است. زیبایی کارون ۴ را فقط از نزدیک باید دید.
روستای برنجگان هلن
روستای برنجگان در بخش ناغان از توابع کیار قرار دارد و در مسیر جاده رویایی دورک قرار دارد. آبشار تیدون یا آبشار برنجگان یکی از زیباترین و فانتزیترین آبشارهای ایران در این مسیر قرار دارد. علاقمندان به طبیعت میتوانند از مشاهده آن لذت ببرند.
آبشار/چشمه آبگلور هلن
آبگلور یا به قول محلیها آگلو در دهستان مشایخ در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این جاذبه زیبا هم در جاده دورک قرار دارد، چشمهای که پله پله پایین میآید و آبشاری بکر و زیبا میسازد. آبشار آبگلور همراه با پلهای چوبی معلق روی درهها یکی از زیباترین و مهمترین مقاصد گردشگری استان چهارمحال و بختیاری میباشد.
چشمه سرخون هلن
چشمه سرخون به معنی سرچشمه میباشد چون خان در قدیم به معنی منبع بوده است. چشمه سرخون چیزی حدود ۲۰ کیلومتر مسیر را برای رسیدن به رودخانه ارمند طی میکند و در این مسیر بیست روستا و یک شهر، سی شیلات، هزاران هکتار شالیزار، هزاران هکتار باغ را آباد میکند. چشمه سرخون یکی از عظیمترین و بزرگترین چشمههای ایران است که متأسفانه در سالهای اخیر به خاطر آلودگیهای نفتی لوله گندمکار غیر قابل استفاده و باعث مهاجرت مردم این منطقه شده است.
کمپ گردشگری هلن
البته امکانات گردشگری در منطقه هلن بسیار ضعیف است، شما میتوانید در شهرهای نزدیک مثل دوپلان اقامت بکنید و سپس در طول روز از این منطقه هم بازدید کنید. در نزدیکی سد کارون ۴ کمپ گردشگری هلن قرار دارد که آنجا هم در چادر و هم در اقامتگاههای بوم گردی میتوانید اقامت کنید. همچنین امکاناتی مانند کافی شاپ و غذاخوری در آنجا قرار دارد. در نزدیکی منطقه هلن کمپ گردشگری دره یاس نیز حضور دارد که دارای دو خوابگاه زنانه و مردانه و امکانات لازم میباشد. چون دره یاس از منطقه دور میباشد، کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.
ورزشهای آبی کارون ۴ دشت هلن
رود ارمند و سد کارون ۴ تبدیل به یکی از مراکز مهم ورزشهای آبی در ایران شده است. در این منطقه ورزشهای زیر انجام میشود:
- شاتل هلن
- بلاب جامپ هلن
- سرسره آبی هلن
- زیپ لاین هلن
- شناورهای آبی متنوع و لاکچری هلن
- ترامپولین آبی هلن
- برگزاری مسابقه واترپلو در کمپ هلن
- جلیقه نجات شنا مارک دار هلن
- گشت با قایق موتوری و قایق بادی هلن
- قایق کایاک و رفتینگ جهت گشت هلن
- اسکی روی آب هلن
بانجی جامپینگ دشت هلن
همانطور که گفتیم سد کارون چهار بزرگترین سد دو قوسی خاورمیانه است، پل روی این سد با طول عرشه ۳۷۸ متر، طول دهانه ۳۰۰ متر و ارتفاع ۶۲ متر از سطح دریاچه سد بزرگترین پل زیر قوسی ایران نامیده میشود. این پل ۲۵۰ متر با سطح زمین فاصله دارد.
به خاطر ارتفاع زیاد که این پل از سطح زمین، طبیعت بکر منطقه و جادهی هیجانانگیز سد کارون ۴، ورزش بانجی جامپینگ در این منطقه بسیار رونق یافته است. بانجی جامپینگ منطقه هلن روی پل قوسی سد کارون ۴ اجرا میشود و ارتفاع آن ۹۰ متر میباشد.
تور رفتینگ منطقه هلن
در منطقه هلن رودخانه ارمند جریان دارد. این رودخانه به خاطر مسیر هم سطح و مناسبی، وجود روستاها کنار آن، پرآبی و ایجاد موج، طبیعت کنار آن، یک سایت ۲۰ کیلومتری رفتینگ دارد. تور رفتینگ آن با نام j, رفتینگ ارمند ارائه میشود. این تور بهترین تور رفتینگ ایران است، که همیشه همراه با کمپینگ، غذا و اسکان انجام میشود. قیمت تور رفتینگ ارمند نسبت به سایر تورهای ایران گرانتر است، اما با توجه به کیفیت آن، همیشه مشتریهای خود را دارد و هیچ وقت از سال متوقف نمیشود.
